Trách nhiệm vật chất trong quan hệ hợp đồng kinh tế

Kiến thức xây dựng

1. Khái niệm trách nhiên vật chất trong quan hệ hợp đồng kinh tế
Trách nhiệm vật chất (trách nhiệm tài sản) trong quan hệ hợp đồng kinh tế là biện pháp pháp lý áp dụng cho các hành vi vi phạm hợp đồng kinh tế theo quy định của pháp luật. Nội dung của trách nhiệm vật chất là các bên phải chịu trách nhiệm tài sản trực tiếp với nhau về việc không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các điều khoán của hợp đổng kinh tế đã ký kết. Nghĩa là, bên vi phạm phải trả cho bên bị vi phạm tiền phạt vi phạm hợp đồng và trong trường hợp có thiệt hại thì phải bồi thường thiệt hại theo quy định.

Có thể hiểu trách nhiệm vật chất dưới hai góc độ:

a) Góc độ khách quan
Dưới góc độ khách quan, trách nhiệm vật chất trong quan hệ hợp đồng kinh tế là tống hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội giữa các chủ thể hợp đồng kinh tế phát sinh do vi phạm chế độ hợp đồng kinh tế. Theo nghĩa này, trách nhiệm vật chất chứa đựng nội dung kinh tế thể hiện ở khoản tiền phạt và tiền bồi thường thiệt hại. Đó là hậu quả vật chất bất lợi mà bên vi phạm phải gánh chịu.

b) Góc độ chủ quan
Dưới góc độ chủ quan, trách nhiệm vật chất được hiểu là sự gánh chịu những hậu qua vật chất bất lợi của bên vi phạm hợp đồng kinh tế được pháp luật quy định, thể hiện dưới hai hình thức là phạt vi phạm hợp đồng và bồi thường thiệt hại. Đây là các chế tài của trách nhiệm vật chất, là một bộ phận không thể thiếu được của một quy phạm pháp luật hợp đồng kinh tế.

2. Tác dụng, ý nghĩa của trách nhiệm vật chất
Trách nhiệm vặt chất có tác dụng to lớn trong việc điều chỉnh các quan hệ hợp đồng kinh tế.

a) Tác dụng ngăn ngừa
Trách nhiệm vật chất có tác dụng ngãn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật hợp đồng :inh tế. Các quy định về trách nhiệm vật chất (phạt vi phạm hợp đồng và bồi thường thiệt hại) là diều khoản thường lệ của nội dung các hợp đồng kinh tế, tức là những điểu khoán thông dụng, phổ biến mà bất kỳ nhà doanh nghiệp nào cũng phải nắm được, hiểu được tác dụng của nó và từ đó có ý thức hạn chế các hành động có thể vi phạm hợp đồng đã ký.

b) Tác dụng bù đắp, khôi phục
Trách nhiệm vật chất có tác dụng bù đắp, khôi phục lợi ích vật chất mà bên bị vi phạm đã phải gánh chịu do hành vi vi phạm hợp đồng của bên kia gây ra thể hiện ở khoán tiền bồi thường thiệt hại mà bên vi phạm phải trả cho bên bị vi phạm. Bằng khoản tiền bồi thường này, bên bi vi phạm có khả năng bù đắp những mất mát, hư hỏng (gọi chung là thiệt hại về vật chất) mà mình đã phải gánh chịu.

c) Tác dụng giáo dục
Thông qua việc phải trả tiền phạt và tiền bồi thường thiệt hại cứa bên vi phạm hợp đồng các chủ thể của hợp đồng kinh tế tự nâng cao ý thức trách nhiệm nghiêm chinh thực hiện hợp đồng kinh tế đã ký. Từ góc độ này, trách nhiệm vật chất góp phần vào việc làm ổn định các quan hệ kinh tế, bảo đảm trật tự quản lý kinh tế, làm trong sạch môi trường kinh doanh trong nền kinh tế cứa đất nước.